ดนตรีบำบัด…คลายเครียดผู้สูงอายุ

ดนตรีบำบัด ผู้สูงอายุ

 เนื่องจากผู้สูงอายุเป็นวัยที่มีความเสื่อมถอยทางด้านร่างกาย การมีโรคประจำตัวและโรคเรื้อรังที่ยากต่อการรักษา รวมถึงการมีปัญหาด้านการเคลื่อนไหว การได้ยิน การมองเห็น ทำให้ผู้สูงอายุมีภาวะทางอารมณ์หรือเกิดความเครียดได้ง่ายขึ้น การรู้สึกเบื่อหน่ายและท้อแท้กับการดำเนินชีวิตประจำวันก็ส่งผลให้ผู้สูงอายุเกิดความเครียดได้เช่นกัน ดังนั้นการเข้ารับการบำบัดเพื่อรักษาสมดุลทางจิตใจจึงเป็นอีกหนึ่งกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุ
           

          ปัจจุบันมีการบำบัดหลากหลายรูปแบบ เช่น ศิลปะบำบัด สุนัขบำบัด การเคลื่อนไหวบำบัด เป็นต้น แต่สำหรับบทความนี้เราจะมาพูดถึง “ดนตรีบำบัด” กันค่ะ ว่าคืออะไรและสามารถช่วยคลายเครียดผู้สูงอายุอย่างไรบ้าง
           

ดนตรีบำบัด ผู้สูงอายุ

 

ดนตรีบำบัด (music therapy) คือ การใช้กิจกรรมทางดนตรี  เพื่อบำบัดความเจ็บป่วย ฟื้นฟูสภาพร่างกาย อารมณ์ และสติปัญญา ส่วนมากดนตรีบำบัด ถูกใช้ในโรงพยาบาล ศูนย์ฟื้นฟูสมรรถภาพ โรงเรียน สถานเลี้ยงดู หรือแม้แต่ที่พักอาศัย นอกจากดนตรีบำบัดจะมีประโยชน์ต่อผู้ป่วยแล้ว คนทั่วไปยังสามารถใช้ดนตรีเพื่อความเพลิดเพลิน ผ่อนคลายความเหนื่อยล้าจากการทำงาน แถมยังช่วยคลายเครียดจากเรื่องต่างๆได้

 

ดนตรีบำบัด ได้รับความนิยมอย่างมากในต่างประเทศ และได้รับการพิสูจน์และยอมรับกันอย่างกว้างขวางว่าใช้ได้ผลจริง ในแง่ของการบำบัดโรคและบรรเทาอาการเจ็บปวดต่างๆ มีผลทำให้ผู้ที่ได้รับการบำบัดรู้สึกผ่อนคลายและสบาย

           

 

            จากการวิจัยในปี 2008 – 2009 ของทูเดอร์เวียร์รุ (Tudor Vieru) แห่งมหาวิทยาลัยฟีลาเดลเฟีย ประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งได้ศึกษาผลของดนตรีในการลดความเครียดในผู้ป่วยโรคหัวใจ โดยทำการศึกษาวิจัยในคนไข้โรคหัวใจ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุและนอนรักษาตัวที่โรงพยาบาลฟีลาเดลเฟีย รัฐฟีลาเดลเฟีย ประเทศสหรัฐอเมริกา จำนวน 1,461 คน ด้วยการให้ฟังเพลงเพื่อคลายเครียดขณะที่ผู้ป่วยเหล่านี้รู้สึกเครียด วิตกกังวล จากนั้นทำการวัดความดันโลหิต อัตราการหายใจ อัตราการเต้นของหัวใจ และแบบวัดความวิตกกังวลทั้งก่อนและหลังการทดลอง ซึ่งเพลงที่เลือกใช้กับคนไข้จะเป็นเพลงที่มีทำนองช้าๆ ประมาณ 70 beat ต่อนาทีและเป็นเพลงที่คนไข้รู้สึกผ่อนคลายเมื่อได้ฟังเพลง

            จากการศึกษาพบว่าการฟังเพลงช่วยลดความวิตกกังวล ความเครียด ภาวะทางจิตใจให้กับคนไข้ได้และยังช่วยให้เกิดอาการผ่อนคลาย เมื่อวัดความดันโลหิตพบว่า ความดันโลหิตลดลง คนไข้มีคุณภาพชีวิตดีขึ้นมีการคิดแก้ปัญหาเมื่อเกิดอาการหดหู่ อาการวิตกกังวลและอาการเครียด ด้วยการใช้เสียงเพลง มาบำบัดอาการที่เกิดขึ้น

 

ดนตรีบำบัด

 

            นอกจากนี้ในประเทศไทยก็ได้มีการวิจัยเรื่องดนตรีบำบัดอย่างมากมาย ยกตัวอย่างเช่น ศูนย์วิทยาศาสตร์สุขภาพ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา ได้ทำการวิจัยผลของดนตรีบำบัดต่อภาวะซึมเศร้าผู้สูงอายุ ที่มารับบริการ ณ ศูนย์วิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยบูรพา กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาคือ ผู้สูงอายุจำนวน 130 คน ได้รับการประเมินภาวะการซึมเศร้าเบื้องต้น โดยใช้แบบวัดความเศร้าในผู้สูงอายุไทย (TGDS) โดยผู้สูงอายุ 10 คน ที่มีค่าเฉลี่ยของภาวะซึมเศร้าเล็กน้อยถึงปานกลาง สมัครใจเข้าร่วมการทดลอง เข้าร่วมโปรแกรมฟังดนตรีบำบัด 8 ครั้ง ในระยะเวลา 5 สัปดาห์ ผลการศึกษาพบว่าระดับค่าคะแนนเฉลี่ยของภาวะซึมเศร้าระยะหลังการทดลอง ต่ำกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญ สรุปผลได้ว่า ดนตรีบำบัดสามารถลดภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุได้

 

วิธีการทางดนตรีบำบัด

  • การฟังดนตรี
  • การร้องเพลง
  • การเล่นดนตรี
  • การเคลื่อนไหวให้สอดคล้องกับดนตรี

การฟังดนตรี เป็นวิธีที่นิยมมากที่สุด เนื่องจากเป็นวิธีที่ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกสบาย ผ่อนคลายง่ายที่สุด ( อ้างอิงจาก สถานพักฟื้น ดูแลผู้สูงอายุ Golden life Nursing Home )

 

          ลักษณะของดนตรีบำบัดที่ใช้

  • ควรเป็นเพลงบรรเลง ไม่ควรมีเนื้อร้อง มีเสียงธรรมชาติ เช่น เสียงนก น้ำตก ฯลฯ
  • มีจังหวะที่ช้า มั่นคง สม่ำเสมอ ( ประมาณ 70-80 ครั้ง/นาที )
  • ทำนองราบเรียบ นุ่มนวล ผ่อนคลายสดชื่น สอดคล้อง
  • ระดับเสียงปานกลาง – ต่ำ
  • ความเข้มของเสียง ไม่ดังมาก ขึ้นอยู่กับความรู้สึกของผู้ฟัง เนื่องจากความดังสามารถกระตุ้นให้มีความเจ็บปวดมากขึ้นได้
  • ประเภทของดนตรีที่นิยมใช้ อาทิ เช่น พิณ เปียโน กีต้าร์ วงออร์เคสตร้า แจ๊สแบบช้า นุ่มนวล Pop Classic

 เป็นต้น

  • เป็นดนตรีที่ผู้ฟังมีส่วนในการคัดเลือก และอาศัยความคุ้นเคย ความชอบของผู้ป่วยร่วมด้วย

(อ้างอิงจาก ส.ส.ส)

 

ประโยชน์ของ ดนตรีบำบัด

            นอกจากดนตรีบำบัดสามารถลดความเครียดความวิตกกังวลได้แล้ว ยังช่วยปรับสภาพจิตใจให้อยู่ในสภาวะสมดุล มีความสงบ และมีทัศนคติในเชิงบวกเพิ่มขึ้น กระตุ้นเสริมสร้างพัฒนาทักษะการเรียนรู้และความจำ กระตุ้นการรับรู้ สร้างสมาธิ เสริมสร้างทักษะทางสังคม พัฒนาทักษะการเคลื่อนไหว ลดการตึงตัวของกล้ามเนื้อ สร้างเสริมอารมณ์เชิงบวก อีกทั้งยังช่วยเสริมในกระบวนการบำบัดทางจิตเวชได้ด้วย

 

สถานที่ที่ใช้ ดนตรีบำบัด ในประเทศไทย

  • กิจกรรมดนตรีเพื่อสร้างบรรยากาศที่โรงพยาบาลศิริราชและศูนย์สิรินธรเพื่อนการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์แห่งชาติทุกสัปดาห์ โดยนักศึกษาสาขาวิชาดนตรีบำบัด วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล
  • กิจกรรมดนตรีบำบัด ณ ศูนย์กิจกรรมกลางวัน โรงพยาบาลมนารมย์
  • งานดนตรีบำบัด สถาบันสิรินธรเพื่อการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์แห่งชาติ วันจันทร์ – ศุกร์ เวลา

8.30 น. – 16.30 น. เว้นวันหยุดราชการ

  • กิจกรรมประจำเดือนของศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ สสส. ชื่อกิจกรรม เสาร์สร้างสุข ตอน “มหัศจรรย์ดนตรีบำบัด(Music Therapy)
  • ดนตรีบำบัดนันทนาการ ศูนย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู สภากาชาดไทย จัดดนตรีบำบัดแบบกลุ่มสำหรับผู้ป่วยทุกกลุ่มวัยในทุกวันพฤหัสบดีช่วงบ่าย
  • กิจกรรมดนตรีบำบัดเฉพาะวันจันทร์ และวันพุธ ตั้งแต่เวลา00-12.00 น.โรงพยาบาลเบตง จังหวัดยะลา
    ( เป็นต้น )

 

ดนตรีสามารถเปลี่ยนมุมมองจากความรู้สึกที่มืดมนให้กลับมามีความสุขได้

ใส่ความเห็น