แบบประเมินคุณภาพการนอนหลับ

PSQI หรือ Pittsburgh Sleep Quality Index คือแบบประเมินคุณภาพการนอนหลับด้วยตนเอง ซึ่งใช้ประเมินลักษณะและปัญหาการนอนในช่วง 1 เดือนที่ผ่านมา ครอบคลุมหลายด้าน เช่น ระยะเวลาการนอน การหลับยาก การตื่นระหว่างคืน และผลกระทบต่อการใช้ชีวิตในเวลากลางวัน

PSQI ประเมินการนอน 7 ด้าน ได้แก่ คุณภาพการนอนที่ผู้ตอบรับรู้ ระยะเวลาที่ใช้กว่าจะหลับ ระยะเวลาการนอน ประสิทธิภาพการนอน ปัญหารบกวนการนอน การใช้ยาช่วยนอนหลับ และผลกระทบต่อการทำกิจกรรมในเวลากลางวัน

คะแนนรวม PSQI อยู่ระหว่าง 0–21 คะแนน โดยคะแนนยิ่งสูงหมายถึงมีปัญหาด้านคุณภาพการนอนมากขึ้น ตามเกณฑ์ของแบบประเมินต้นฉบับ คะแนนมากกว่า 5 คะแนนบ่งชี้ว่ามีความยากลำบากด้านการนอนที่ควรให้ความสนใจ อย่างไรก็ตาม คะแนนนี้ไม่ควรใช้วินิจฉัยโรคด้วยตนเอง

ไม่สามารถบอกได้โดยตรง เพราะ PSQI เป็นเครื่องมือสำหรับประเมินคุณภาพและปัญหาการนอน ไม่ใช่เครื่องมือที่ใช้ยืนยันการวินิจฉัยโรคนอนไม่หลับหรือโรคเกี่ยวกับการนอน หากมีอาการผิดปกติต่อเนื่องหรือกระทบต่อชีวิตประจำวัน ควรปรึกษาแพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์

ความต้องการการนอนแตกต่างกันตามอายุและแต่ละบุคคล ดังนั้นจำนวนชั่วโมงเพียงอย่างเดียวอาจไม่สามารถบอกคุณภาพการนอนได้ทั้งหมด การประเมินควรพิจารณาร่วมกับความต่อเนื่องของการนอน ความรู้สึกหลังตื่น และผลกระทบต่อการใช้ชีวิตระหว่างวัน

เพราะคุณภาพการนอนไม่ได้ขึ้นอยู่กับจำนวนชั่วโมงเพียงอย่างเดียว หากหลับยาก ตื่นบ่อย ตื่นกลางดึก หรือการนอนไม่ต่อเนื่อง แม้จะอยู่บนเตียงเป็นเวลานานก็อาจทำให้รู้สึกพักผ่อนไม่เพียงพอได้ ซึ่ง PSQI พิจารณาปัจจัยเหล่านี้ร่วมกัน

การตื่นกลางดึกเป็นหนึ่งในปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับคุณภาพการนอน แต่ควรพิจารณาร่วมกับความถี่ ระยะเวลาที่ตื่น และผลกระทบหลังตื่นนอน หากเกิดขึ้นบ่อยและทำให้ง่วงหรืออ่อนเพลียในเวลากลางวัน อาจเป็นสัญญาณว่าควรใส่ใจกับคุณภาพการนอนมากขึ้น

คะแนนที่สูงขึ้นสะท้อนว่ามีปัญหาด้านคุณภาพการนอนมากขึ้น จึงสามารถใช้เป็นจุดเริ่มต้นในการสังเกตพฤติกรรมการนอนของตนเอง หากมีปัญหาการนอนต่อเนื่อง ง่วงมากผิดปกติ หรือส่งผลต่อการทำงานและชีวิตประจำวัน ควรปรึกษาแพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์