โรคและการดูแล
ผู้ป่วยโรคไตห้ามกินอะไร? มาดูอาหารโรคไตห้ามกิน อาจเสี่ยงไตวายเฉียบพลัน!!
พ.ค.
อย่างที่หลายคนทราบกัน หนึ่งในสาเหตุของการเป็นโรคไตมาจากพฤติกรรมการกินอาหาร ทำให้หลายคนเริ่มสงสัยว่า โรคไตห้ามกินอะไร? เพราะหากกินอาหารไม่เหมาะสม อาจจะทำให้ไตทำงานหนักมากขึ้นค่ะ หรือแม้แต่ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังแม้จะได้รับการรักษาหรือฟอกไตแล้ว ก็ยังคงจะต้องควบคุมเรื่องอาหารการกินอย่างเคร่งครัด บทความนี้จึงรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับโรคไตห้ามกินอะไร โรคไตห้ามกินผักอะไร โรคไตห้ามกินผลไม้อะไร รวมถึงอาหารสำหรับคนเป็นโรคไตที่ควรกินเพื่อช่วยดูแลสุขภาพไตให้ดีขึ้นค่ะ
สารบัญ
ไตสำคัญอย่างไร? รู้จักหน้าที่ของไตและสาเหตุที่ทำให้ไตเสื่อม
ไต (Kidney) เป็นอวัยวะหนึ่งของร่างกาย โดยอยู่บริเวณด้านหลังใต้กระดูกชายโครง แถวบั้นเอว ที่มีหน้าที่เกี่ยวข้องกับการรักษาสมดุลน้ำภายในร่างกายของเรา ไม่ว่าจะเป็นสมดุลของปริมาณน้ำภายในร่างกาย หรือสมดุลความเป็นกรด – ด่างของเลือดที่ไหลเวียนภายในร่างกาย อีกทั้งยังสร้างสารควบคุมความดันโลหิต
และอีกหน้าที่สำคัญของไตคือ การขับของเสียที่ได้จากการเผาผลาญสารอาหารต่าง ๆ ที่เป็นของเหลวออกจากร่างกาย ซึ่งหากเราไม่ดูแลไต เมื่อไตทำงานบกพร่อง ของเสียต่าง ๆ จะค้างอยู่ในร่างกายและกระแสเลือด ทำให้ทุกอย่างภายในร่างกายสกปรก จนเกิดภาวะเป็นพิษ อวัยวะต่าง ๆ อาจหยุดทำงาน และจะเสียชีวิตในที่สุด ดังนั้น ไตเป็นอวัยวะสำคัญที่ร่างกายขาดไม่ได้เลยค่ะ
ซึ่งสาเหตุหลัก ๆ ของการป่วยเป็นโรคไต คือการกินอาหารที่ไม่ถูกต้องตามหลักโภชนาการ ไม่ว่าจะเป็นอาหารที่มีรสจัดต่าง ๆ ไม่ใช่แค่เพียงรสเค็มเท่านั้น หรือการกินอาหารที่มีแร่ธาตุบางชนิดที่สูงติดต่อกันเป็นเวลานาน จึงจำเป็นอย่างมากที่เราจะต้องทราบว่าอาหารโรคไตห้ามกินมีอะไร และผู้ป่วยโรคไตห้ามกินอะไร
อาการโรคไตเริ่มแรก เป็นอย่างไร? ชวนสังเกตอาการก่อนไตวายเฉียบพลันนอกจากอาหารแล้ว โรคไตสามารถเกิดได้จากสาเหตุอื่น ๆ เช่น พันธุกรรม พฤติกรรมกการดื่มน้ำ โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง เป็นต้น
โรคไตห้ามกินอะไร? อาหารโรคไตห้ามกิน เลี่ยงได้เลี่ยง ลดเสี่ยงไตเสื่อม
ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังจำเป็นต้องควบคุมอาหารอย่างเหมาะสม เพราะการเลือกกินอาหารมีผลโดยตรงต่อการทำงานของไต หากกินอาหารรสจัด อาหารโซเดียมสูง หรืออาหารที่มีแร่ธาตุบางชนิดมากเกินไป อาจทำให้ไตทำงานหนัก หลายคนจึงสงสัยว่า โรคไตห้ามกินอะไร รวมถึงโรคไตห้ามกินผักอะไร และโรคไตห้ามกินผลไม้อะไร บทความนี้จะแบ่งอาหารที่ควรหลีกเลี่ยงออกเป็น 6 ประเภท เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยเลือกอาหารสำหรับคนเป็นโรคไตได้เหมาะสมมากขึ้นค่ะ
1. ผักบางชนิด
หลายคนอาจคิดว่าผักเป็นอาหารบำรุงไตที่กินได้เยอะ แต่จริง ๆ แล้วผู้ป่วยโรคไตควรหลีกเลี่ยงผักที่มีโพแทสเซียมสูงและกรดออกซาลิกสูง โดยเฉพาะกลุ่มผักใบเขียว เพราะอาจส่งผลต่อการทำงานของไตและเพิ่มความเสี่ยงนิ่วในไตได้
- ผักที่มีโพแทสเซียมสูง เช่น ผักในตระกูลกะหล่ำ (กะหล่ำปลีม่วง กระหล่ำดอก บรอกโคลี) และผักตระกูลมะเขือ (มะเขือเปราะ มะเขือเทศ มะเขือพวง) เพราะโพแทสเซียมในผักเหล่านี้ จะทำให้ปริมาณโพแทสเซียมในเลือดของผู้ป่วยโรคไตมีค่าสูงตามไปด้วย แล้วทำให้เกิดอาการผิดปกติของการเต้นของหัวใจ รวมถึงทำให้เกิดอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรงได้ด้วย
- ผักที่มีกรดออกซาลิกในปริมาณสูง เช่น หัวไชเท้า แครอท กระเทียม ผักแพว ผักโขม ใบชะพลู ใบยอ ฯลฯ เพราะกรดออกซาลิกนี้จะทำให้เกิดนิ่วที่ไต ซึ่งได้จากการไปจับตัวกับแคลเซียมในร่างกาย
2. ผลไม้ที่มีโพแทสเซียมสูง
อีกหนึ่งคำถามยอดฮิตคือ โรคไตห้ามกินผลไม้อะไร หรือโรคไตกินผลไม้อะไรได้บ้าง โดยผู้ป่วยโรคไตควรหลีกเลี่ยงผลไม้ที่มีโพแทสเซียมสูง เพราะอาจทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะและกล้ามเนื้ออ่อนแรงได้ เช่น กล้วยน้ำว้า กล้วยไข่ ทุเรียน ขนุน น้อยหน่า ฝรั่ง มะม่วง แคนตาลูป ลูกพลับ และมะปราง
3. อาหารแปรรูปจากเนื้อสัตว์
อาหารแปรรูปถือเป็นอาหารโรคไตห้ามกิน เพราะมีโซเดียมสูง ทำให้ไตทำงานหนักมากขึ้น เช่น ไส้กรอก เบคอน แฮม หมูยอ ปลาเค็ม ปลาร้า กุ้งแห้ง และปลากระป๋อง ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังหรือผู้ที่มีภาวะไตอักเสบควรลดอาหารกลุ่มนี้ให้มากที่สุด
4. อาหารกระป๋องและอาหารสำเร็จรูป
ผลไม้กระป๋อง ผักกระป๋องเป็นอาหารอีกกลุ่มที่ผู้ป่วยโรคไตไม่ควรบริโภคเป็นอย่างยิ่ง เพราะเมื่อกินอาหารเหล่านี้เข้าไป ร่างกายจะต้องรักษาสมดุลแร่ธาตุภายในร่างกายโดยการขับของเหลวออกมา ซึ่งในบางครั้งก็จะทำให้ร่างกายขับของเหลวออกมามากกว่าปกติ
5. ซอสปรุงรสต่าง ๆ
ซอสปรุงรสเป็นอีกหนึ่งอาหารโรคไตห้ามกิน เพราะมีโซเดียมสูง ไม่ว่าจะเป็นน้ำปลา ซีอิ๊ว ซอสหอยนางรม มายองเนส ผงชูรส หรือซุปก้อน หากกินต่อเนื่องในปริมาณมาก อาจเพิ่มความเสี่ยงโรคไตเรื้อรังและความดันโลหิตสูงได้ซอสปรุงรสเป็นอีกหนึ่งอาหารโรคไตห้ามกิน เพราะมีโซเดียมสูง ไม่ว่าจะเป็นน้ำปลา ซีอิ๊ว ซอสหอยนางรม มายองเนส ผงชูรส หรือซุปก้อน หากกินต่อเนื่องในปริมาณมาก อาจเพิ่มความเสี่ยงโรคไตเรื้อรังและความดันโลหิตสูงได้
6. อาหารที่มีฟอสฟอรัสสูง
อาหารที่มีฟอสฟอรัสสูง เช่น ถั่ว อัลมอนด์ ไข่แดง น้ำเต้าหู้ และธัญพืชบางชนิด เป็นอาหารที่ผู้ป่วยโรคไตควรจำกัด เพราะหากได้รับมากเกินไป อาจทำให้เกิดภาวะไตบวม และส่งผลให้ไตทำงานหนักขึ้น โดยเฉพาะในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะกลางถึงระยะรุนแรง
เครื่องวัดความเค็ม รุ่น ALLWELL SaltTrack
- ตรวจวัดค่าความเค็มได้อย่างรวดเร็วภายในประมาณ 5 วินาที
- รองรับการวัดอุณหภูมิอาหารตั้งแต่ 1–99°
- ผลิตจากวัสดุพลาสติก ABS คุณภาพดี ทนต่อความร้อน
- มาพร้อมหน้าจอ LCD พร้อมแสง Backlight
- ใช้งานสะดวก 3 ขั้นตอน ก็ทราบผล
- เชื่อมต่อบลูทูธผ่านแอป Allwell+ บนมือถือ เพื่อบันทึกผลและแสดงในรูปแบบกราฟ
แนะนำอาหารสำหรับคนเป็นโรคไต ควรกินอะไรช่วยบำรุงไต?
เมื่อทราบกันแล้วว่า โรคไตห้ามกินอะไร สิ่งสำคัญไม่แพ้กันคือการเลือกกินอาหารที่เหมาะสม เพราะอาหารสำหรับคนเป็นโรคไตจะช่วยลดภาระการทำงานของไต ชะลออาการของโรคไตเรื้อรัง และลดความเสี่ยงภาวะไตอักเสบหรือไตบวมได้ หลายคนอาจสงสัยว่า โรคไตกินอะไรได้บ้าง หรือผลไม้ที่คนเป็นโรคไตกินได้มีอะไรบ้าง มาดูกันค่ะ
1. น้ำเปล่าสะอาด
น้ำเปล่าสะอาด นับเป็นเครื่องดื่มที่จำเป็นสำหรับผู้ป่วยโรคไตเลยค่ะ การดื่มน้ำในปริมาณที่เหมาะสมและเพียงพอ จะทำให้ไตกรองของเสียได้ดีขึ้น ดังนั้น ควรดื่มน้ำให้เพียงพอกับการปัสสาวะในแต่ละวัน และควรบวกเพิ่มไปอีกประมาณ 700 ml
2. ผักที่มีโพแทสเซียมต่ำถึงปานกลาง
ผู้ป่วยโรคไตสามารถกินผักได้ แต่ควรเลือกผักที่มีโพแทสเซียมต่ำถึงปานกลาง โดยเน้นผักสีอ่อนหรือผักที่เมื่อลวกแล้วจะยุบตัว เช่น แตงกวา บวบ มะระ ผักกาดขาว กะหล่ำปลี หอมหัวใหญ่ ถั่วงอก ฟักเขียว และเห็ดหูหนู
เคล็ดลับง่าย ๆ คือ หากจำเป็นต้องกินผักโพแทสเซียมสูง ควรนำไปต้ม หรือลวกก่อน เพื่อช่วยลดปริมาณโพแทสเซียมลงค่ะ
3. ผลไม้ที่โพแทสเซียมไม่สูง
หลายคนสงสัยว่า โรคไตกินผลไม้อะไรได้บ้าง จริง ๆ แล้วผู้ป่วยโรคไตยังสามารถกินผลไม้ได้ แต่ควรเลือกผลไม้ที่มีโพแทสเซียมต่ำ เช่น องุ่น ชมพู่ แอปเปิ้ล สับปะรด แตงโม มังคุด เงาะ แพร์ และพีช
4. เลือกโปรตีนดี กินให้เหมาะกับระยะโรคไต
ผู้ป่วยโรคไตควรเลือกกินโปรตีนคุณภาพดี เช่น ไข่ขาว ปลา เนื้อไก่ หรือเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน เพราะเป็นโปรตีนที่ร่างกายนำไปใช้ได้ดีและช่วยลดภาระการทำงานของไต
- ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 1–3 ควรได้รับโปรตีนประมาณ 0.6 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน และอย่างน้อย 50% ควรเป็นโปรตีนคุณภาพสูง เพื่อช่วยชะลอการเสื่อมของไต
- ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 4–5 หรือผู้ที่ฟอกไต ควรได้รับโปรตีนเพิ่มขึ้นประมาณ 1.0–1.2 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน เพื่อชดเชยการสูญเสียโปรตีนและช่วยรักษามวลกล้ามเนื้อ
ขอบคุณข้อมูลจาก โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์
ทั้งนี้ ปริมาณโปรตีนที่เหมาะสมอาจแตกต่างกันในแต่ละคน ควรได้รับคำแนะนำจากแพทย์หรือนักกำหนดอาหารร่วมด้วยค่ะ
การดูแลผู้ป่วยโรคไตที่บ้าน ดูแลอย่างไรให้ถูกต้องและปลอดภัยFAQ คำถามยอดฮิตเกี่ยวกับโรคไตห้ามกินอะไร และโรคไตกินอะไรได้บ้าง?
ผู้ป่วยโรคไตควรเลือกอาหารที่ช่วยลดภาระการทำงานของไต เช่น ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ เลือกผักและผลไม้โพแทสเซียมต่ำ เช่น แตงกวา บวบ ชมพู่ แอปเปิ้ล และสับปะรด รวมถึงกินโปรตีนคุณภาพดีอย่างไข่ขาว ปลา และเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน พร้อมลดอาหารเค็ม อาหารแปรรูป และอาหารโซเดียมสูง เพื่อช่วยชะลอไตเสื่อมและดูแลสุขภาพไตค่ะ
ควรเลือกผลไม้ที่มีโพแทสเซียมต่ำถึงปานกลาง และกินในปริมาณพอเหมาะ เช่น องุ่น ชมพู่ แอปเปิ้ล สับปะรด แตงโม มังคุด เงาะ แพร์ และพีช
ควรหลีกเลี่ยง เพราะทุเรียนมีโพแทสเซียม ฟอสฟอรัส และน้ำตาลสูง
ผู้ป่วยโรคไตควรหลีกเลี่ยงผักที่มีโพแทสเซียมสูงและกรดออกซาลิกสูง เพราะอาจทำให้ไตทำงานหนักและส่งผลต่อร่างกายได้ โดยผักที่มีโพแทสเซียมสูง เช่น กะหล่ำปลีม่วง กะหล่ำดอก บรอกโคลี มะเขือเปราะ มะเขือเทศ และมะเขือพวง นอกจากนี้ยังควรระวังผักที่มีกรดออกซาลิกสูง เช่น หัวไชเท้า แครอท กระเทียม ผักแพว ผักโขม ใบชะพลู และใบยอ เพราะกรดออกซาลิกอาจจับตัวกับแคลเซียมจนเพิ่มความเสี่ยงเกิดนิ่วในไตได้ค่ะ
กินได้ เพราะสับปะรดเป็นผลไม้ที่มีโพแทสเซียมต่ำถึงปานกลาง โดยควรกินในปริมาณพอเหมาะ ประมาณ 6–8 ชิ้นต่อวัน
ควรหลีกเลี่ยง เพราะมะละกอมีโพแทสเซียมสูง ไม่เหมาะกับผู้ป่วยที่ต้องควบคุมระดับโพแทสเซียมในเลือด
กินได้ เพราะขิงสดหรือน้ำขิงมีสารต้านอนุมูลอิสระ ช่วยดูแลสุขภาพหัวใจและช่วยควบคุมความดันโลหิตได้
กินได้ เพราะองุ่นเป็นผลไม้โพแทสเซียมต่ำ โดยควรกินในปริมาณพอเหมาะ ประมาณ 8–12 ผลเล็กต่อวัน
สรุป โรคไตห้ามกินอะไร? รวมอาหารที่ผู้ป่วยโรคไตควรเลี่ยง
ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังควรใส่ใจเรื่องอาหารเป็นพิเศษ เพราะหากรู้ว่า โรคไตห้ามกินอะไร และเลือกหลีกเลี่ยงอาหารโรคไตห้ามกินได้อย่างเหมาะสม ก็จะช่วยลดภาระการทำงานของไตและชะลอไตเสื่อมได้ นอกจากนี้ควรรู้ด้วยว่า โรคไตห้ามกินผักอะไร โรคไตห้ามกินผลไม้อะไร และโรคไตกินอะไรได้บ้าง เพื่อจะช่วยให้สามารถเลือกอาหารสำหรับคนเป็นโรคไตและอาหารบำรุงไตได้อย่างเหมาะสม ช่วยลดความเสี่ยงไตอักเสบ ไตบวม และภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ ในระยะยาวค่ะ
