ไต คืออวัยวะสำคัญที่ทำหน้าที่กรองของเสียและรักษาสมดุลในร่างกาย โดยคนเราจะมีไตอยู่ 2 ข้าง หนึ่งในภาวะที่อันตรายและเกิดขึ้นรวดเร็วคือ ไตวายเฉียบพลันหลายคนอาจสงสัยว่า ไตวาย อาการ เป็นอย่างไร หรือ ไตวายเฉียบพลัน เกิดจากอะไร บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจเกี่ยวกับ ไตวายเฉียบพลัน อาการ สาเหตุ ความอันตราย รวมถึงวิธีสังเกตอาการเบื้องต้น เพื่อช่วยลดความเสี่ยงและดูแลสุขภาพไตได้อย่างเหมาะสม
สารบัญ
เช็กเลย! ใครกันบ้างที่เสี่ยง ไตวายเฉียบพลัน!
เพียงแค่ได้ยินเกี่ยวกับ โรคไตวายเฉียบพลัน คนฟังก็รู้สึกถึงความร้ายแรงที่คร่าชีวิตผู้คนไปเป็นจำนวนมาก ดังนั้นการรู้เอาไว้ว่าใครที่เสี่ยงเป็นโรคไตนี้บ้าง ก็คงทำให้เกิดระมัดระวังตัวในการใช้ชีวิตให้เสี่ยงโรคน้อยลงมากขึ้น โดยโรคไตวายเฉียบพลัน อาจพบได้ง่ายในคนที่มีความเสี่ยงมากกว่าปกติ ซึ่งจัดอยู่ใน 7 กลุ่มเสี่ยงดังนี้ค่ะ
![]()
กลุ่มเสี่ยงอาการไตวายเฉียบพลัน
- คนที่ป่วยเป็นโรคเบาหวาน ทั้งชนิดที่ 1 และชนิดที่ 2
- คนที่มีภาวะอ้วน น้ำหนักเกินเกณฑ์ จะมีความเสี่ยงมากกว่า
- คนที่สูบบุหรี่ จะทำให้เสี่ยงต่อโรคไตวายสูงมาก รวมถึงคนที่เคยสูบมาก่อนด้วย
- คนที่เป็นโรคความดันโลหิตสูง เพราะระบบความดันโลหิตที่ไม่สมดุล จะทำให้ไตผิดปกติได้
- คนที่เป็นโรคหัวใจ จัดอยู่ในกลุ่มที่เสี่ยงมาก ต้องระวัง
- คนที่มีอายุมาก เพราะไตเสื่อมสภาพลง และทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ จึงอาจเกิดอาการไตวายได้
- คนที่มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคไตเรื้อรัง จะมีความเสี่ยงสูงเช่นกัน
อาการไตวายเฉียบพลันเป็นอย่างไร? สังเกตได้จากอะไรบ้าง
ไตวายเฉียบพลัน (Acute Kidney Injury) เป็นภาวะที่การทำงานของไตลดลงอย่างรวดเร็ว ทำให้ร่างกายไม่สามารถขับของเสียและควบคุมสมดุลน้ำและเกลือแร่ได้ตามปกติ ซึ่งเป็นหนึ่งในภาวะสำคัญของโรคไตที่ต้องได้รับการดูแลอย่างเร่งด่วน
ภาวะไตวายเกิดจาก การที่เลือดไปเลี้ยงไตลดลงอย่างเฉียบพลัน เช่น ภาวะตกเลือด ภาวะช็อก หรือภาวะขาดน้ำรุนแรง ส่งผลให้เกิดไตวาย และทำให้ไตไม่สามารถทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที โดยทั่วไป ไตวายเฉียบพลันอาการมีดังนี้ค่ะ
อาการไตวายเฉียบพลัน
อาการไตวายเฉียบพลัน เป็นสัญญาณเตือนสำคัญที่จะทำให้ผู้ป่วยหรือคนรอบข้างสามารถสังเกตอาการไตวายได้อย่างทันท่วงที มาดูกันว่า ไตวายเฉียบพลันอาการมีอะไรบ้างค่ะ
1. อาการบวมตามร่างกาย
ผู้ป่วยมักมีอาการบวม โดยเฉพาะบริเวณแขน ขา เนื่องจากไตไม่สามารถขับน้ำส่วนเกินออกจากร่างกายได้ตามปกติ ซึ่งเป็นหนึ่งในอาการไตวายเฉียบพลันที่พบได้บ่อย และบ่งบอกถึงความผิดปกติของการทำงานของ ไต
2. ปัสสาวะน้อยกว่าปกติ
อีกหนึ่งสัญญาณสำคัญของ ไตวายเฉียบพลัน คือปริมาณปัสสาวะลดลงผิดปกติ โดยอาจน้อยกว่า 400 ซีซีต่อวัน
3. อาการอ่อนเพลีย เหนื่อยล้า
เนื่องจากร่างกายมีออกซิเจนไปเลี้ยงตามอวัยวะต่าง ๆ ไม่เพียงพอ ทั้งส่วนของอาการเหนื่อยล้า ไร้เรี่ยวแรง หรือ อาการหวิวหวิว เป็นต้น ซึ่งเป็นหนึ่งในอาการที่ส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวันอย่างมากค่ะ
![]()
4. อาการคลื่นไส้ อาเจียน
บางรายอาจมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน หรือรู้สึกไม่สบายท้อง คล้ายอาการของคนท้อง เป็นสัญญาณของไตวายอันตราย ที่ควรเฝ้าระวัง
5. อาการปวดศีรษะ
อาการปวดศีรษะที่รุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ อาจเกิดจากความดันโลหิตหรือของเสียในร่างกายที่เพิ่มสูงขึ้น ซึ่งเป็นอีกหนึ่งอาการที่พบได้ในผู้ป่วย ไตวายเฉียบพลัน จนส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน
เครื่องวัดความเค็ม รุ่น ALLWELL SaltTrack
- ตรวจวัดค่าความเค็มได้อย่างรวดเร็วภายในประมาณ 5 วินาที
- รองรับการวัดอุณหภูมิอาหารตั้งแต่ 1–99°
- ผลิตจากวัสดุพลาสติก ABS คุณภาพดี ทนต่อความร้อน
- มาพร้อมหน้าจอ LCD พร้อมแสง Backlight
- ใช้งานสะดวก 3 ขั้นตอน ก็ทราบผล
- เชื่อมต่อบลูทูธผ่านแอป Allwell+ บนมือถือ เพื่อบันทึกผลและแสดงในรูปแบบกราฟ
ไตวายเฉียบพลัน เกิดจากอะไร? รู้สาเหตุเพื่อลดความเสี่ยง
ไตวายเฉียบพลัน อาจเกิดมาจากสาเหตุความเป็นไปได้ที่หลากหลาย โดยแต่ละสาเหตุนั้นก็มีการเกิดขึ้นร่วมกับอาการอื่น ๆ ในบทความนี้จึงได้รวบรวมปัจจัยที่อาจก่อให้เกิด โรคไตวายเฉียบพลัน เอาไว้ เผื่อทุกท่านที่อ่านมาจนถึงตรงนี้ จะได้ลองหมั่นสังเกตว่าร่างกายของท่านหรือคนที่ท่านรัก เข้าข่ายมีอาการเสี่ยงไตวายเฉียบพลันหรือไม่ ซึ่งไตวายเฉียบพลัน เกิดได้จากสิ่งเหล่านี้ค่ะ
![]()
1. การติดเชื้อในกระแสเลือด
ทำให้ไตไม่สามารถทำหน้าที่ขับของเสียได้ตามปกติ เพราะของเหลวในร่างกายล้วนมีความเป็นพิษอยู่นั่นเอง
2. การสูญเสียน้ำอย่างรวดเร็ว
ภายในระยะเวลาสั้น ๆ ทั้งจากการท้องเสียที่รุนแรง หรือ การเสียเลือดในปริมาณมาก ทำให้เลือดไปเลี้ยงไตไม่เพียงพอ ไตก็จะตาย และ เกิดไตวายเฉียบพลันเสียชีวิตได้
3. การแพ้ยา
กลุ่มอาการแพ้ยาไม่เพียงแต่ปรากฎให้เห็นตามผิวกายเท่านั้น การแพ้ยาบางชนิดยังทำให้เกิดการอักเสบของไต แล้วทำให้ไตวายเฉียบพลันได้
4. การอุดตันของท่อทางเดินปัสสาวะ
ไม่ว่าจะเกิดจากการเป็นนิ่วในท่อปัสสาวะ หรือ ภาวะต่อมลูกหมากโตที่พบในเพศชายก็จะทำให้เกิดการคั่งค้างของของเสียในรูปของเหลวและนำไปสู่การเกิดไตวายแบบเฉียบพลันได้
หน้าบวม โรคไต สังเกตอย่างไร? หน้าบวม ตัวบวมแบบไหนเสี่ยงอันตรายไตวายเฉียบพลันทำให้เสียชีวิตไหม? ดูแลตัวเองอย่างไร?
ไตวายเฉียบพลัน ที่รักษาได้ไม่ทันการณ์จะนำไปสู่การเสียชีวิตได้ในระยะเวลาไม่นาน ทั้งนี้ก็เนื่องมาจากไตเป็นอวัยวะที่ทำให้เกิดการถ่ายเทของเสียที่เป็นของเหลวออกไปจากร่างกาย แต่หากร่างกายไม่สามารถเกิดการถ่ายเทของเสียเหล่านั้นออก ของเสียเหล่านั้นสามารถปะปนไปในกระแสเลือด ทำให้เกิดภาวะโลหิตเป็นพิษซึ่งทำให้ผู้ที่มีภาวะดังกล่าวเสียชีวิตลงในที่สุด
![]()
ดูแลตัวเองอย่างไรไม่ให้ ไตวายเฉียบพลัน?
โรคไตวายเฉียบพลัน โรคร้ายที่เป็นภัยเงียบคร่าชีวิตผู้คนมากเป็นอันดับต้น ๆ และเพื่อเป็นการป้องกันให้ตัวของคุณเองห่างไกลจากภาวะของการเกิดไตซึ่งวายเฉียบพลัน เราก็มีเคล็ดไม่ลับในการดูแลสุขภาพตัวเองไม่ให้ไตวายมาฝาก ดังนี้
1. การพักผ่อนอย่างเพียงพอ
การพักผ่อนที่ดีที่สุดของร่างกายก็คือ การนอนหลับ ซึ่งเราควรนอนหลับอย่างน้อยเป็นเวลา 6 ชั่วโมงต่อวัน
2. การดื่มน้ำให้เพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย
ร่างกายของคนเราต้องการน้ำในปริมาณ 6 – 8 แก้วต่อวัน โดยสามารถแบ่งการดื่มเป็นรอบ ๆ ได้ โดยแต่ละรอบก็ไม่จำเป็นต้องหมดแก้ว แต่ปริมาณโดยรวมต้องได้ตามที่แนะนำ
3. การไม่กลั้นปัสสาวะ
เมื่อเรากลั้นปัสสาวะจะทำให้เกิดการกลั้นของเสียที่เป็นของเหลว ของเสียเหล่านี้สามารถย้อนกลับไปยังไต ทำให้ไตเกิดความเสียหายได้
4. การรักษาน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน
ควรรักษาน้ำหนักให้เหมาะสมตามน้ำหนัก และ ส่วนสูงที่ควรจะเป็น ส่วนนี้จะช่วยให้เกิดความสมดุลของสารชีวโมเลกุลภายในร่างกายของคนเรา
5. การงดเว้นจากอาหารหมักดอง หรือ ของดิบ
อาหารเหล่านี้จะเป็นแหล่งของสารพิษที่ร่างกายได้รับเข้าไปโดยที่เราไม่รู้ตัว เมื่อร่างกายรับเข้าไป แล้วสะสมไว้ภายในร่างกายจำนวนหนึ่งก็ทำให้ไตเกิดการทำงานหนัก
FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับไตวายเฉียบพลัน
ได้ค่ะ แม้จะไม่เคยมีประวัติโรคไตมาก่อน ก็สามารถเกิดภาวะไตวายเฉียบพลันได้ หากร่างกายเผชิญกับปัจจัยรุนแรง เช่น การติดเชื้อในกระแสเลือด ภาวะขาดน้ำอย่างหนัก การเสียเลือดมากจากอุบัติเหตุ หรือได้รับยาและสารพิษที่ส่งผลกระทบต่อไต จนทำให้ไตทำงานผิดปกติอย่างเฉียบพลัน
ไตวายเฉียบพลัน คือภาวะที่ไตทำงานลดลงอย่างรวดเร็ว จนไม่สามารถกรองของเสีย หรือรักษาสมดุลน้ำและเกลือแร่ในร่างกายได้ตามปกติ ซึ่งภาวะนี้สามารถเกิดขึ้นได้ภายในเวลาเพียงไม่กี่ชั่วโมงหรือไม่กี่วันเท่านั้น
อาการเตือนสำคัญของไตวายเฉียบพลันที่พบได้บ่อย คือ ปัสสาวะน้อยลงกว่าปกติ หรือบางรายอาจไม่ปัสสาวะเลย โดยมักมีปริมาณปัสสาวะน้อยกว่า 400 ซีซีต่อวัน นอกจากนี้ยังอาจมีอาการบวมตามร่างกาย เช่น แขน ขา ใบหน้า หรือข้อเท้า จากภาวะคั่งน้ำในร่างกายร่วมด้วย
ผู้ป่วยหลายรายอาจมีอาการอ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย หายใจลำบาก คลื่นไส้ อาเจียน หรือเบื่ออาหาร และหากอาการรุนแรงมากขึ้น อาจเกิดอาการสับสน ชัก หรือหมดสติได้ จึงไม่ควรมองข้ามอาการผิดปกติเหล่านี้และควรรีบพบแพทย์โดยเร็ว
กลุ่มเสี่ยงที่อาจเกิดภาวะไตวายเฉียบพลันได้ง่าย ได้แก่ ผู้ป่วยโรคเบาหวานทั้งชนิดที่ 1 และชนิดที่ 2 ผู้ที่มีภาวะอ้วนหรือมีน้ำหนักเกิน คนสูบบุหรี่หรือเคยสูบบุหรี่ ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง และโรคหัวใจ รวมถึงผู้สูงอายุที่ไตเริ่มเสื่อมตามวัย นอกจากนี้ ผู้ที่มีคนในครอบครัวเป็นโรคไตเรื้อรัง ก็มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคไตและไตวายได้มากกว่าคนทั่วไป
ภาวะไตวายเฉียบพลันสามารถรักษาให้ดีขึ้นหรือหายได้ หากตรวจพบเร็วและได้รับการรักษาที่ต้นเหตุอย่างทันท่วงที โดยไตมีโอกาสฟื้นตัวและกลับมาทำงานได้ใกล้เคียงปกติ แตกต่างจากไตวายเรื้อรังที่มักไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ อย่างไรก็ตาม หากปล่อยไว้หรือรักษาล่าช้า อาจทำให้ไตเสียหายถาวรและพัฒนาเป็นโรคไตวายเรื้อรังได้
สรุป ไตวายเฉียบพลัน ภัยใกล้ตัวที่ไม่ควรมองข้าม
ไตวายเฉียบพลัน ถือเป็นภาวะร้ายแรงในกลุ่มผู้ป่วยโรคไตที่สามารถเกิดขึ้นได้อย่างรวดเร็ว เมื่อไตมีการทำงานผิดปกติ จนเกิดภาวะไตวาย โดยอาการไตวายหากไม่สังเกตให้ดี อาจไม่สามารถรับรู้ได้ในระยะแรก ซึ่งอาการที่พบได้บ่อย ได้แก่ ปัสสาวะน้อย บวม เหนื่อยง่าย หรืออ่อนเพลีย ล้วนเป็นสัญญาณเตือนของไตวายเฉียบพลันที่ไม่ควรมองข้าม
โดยไตวายเฉียบพลัน เกิดจากอะไร มักเกี่ยวข้องกับหลายปัจจัย เช่น การติดเชื้อในร่างกาย การขาดน้ำอย่างรุนแรง การใช้ยาบางชนิด หรือการอุดตันของทางเดินปัสสาวะ ซึ่งทั้งหมดนี้ถือเป็นสาเหตุสำคัญของภาวะไตวาย หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที